24 Mar 2026

Fa go na le sejalo se se tshwanetseng go rotloediwa ke Safflower ka se na le bokgoni jwa go itshwarelela mo maemo a bosa a a sa iketlang, gape se ditiriso dintsi e bile se le bogadi bo gaufi.

Seno se boletswe bosheng kwa Mahetlwe ke Moitseanape wa tsa temo kwa sekolong sa ithutela dithuto tsa Temo-thuo sa Botswana University of Agriculture and Natural Resources (BUAN), Professor Vallantino Emongor. Prof. Emongor a re Safflower e ka dirisiwa ka mekgwa e farologanyeng, jaaka go dira mafura a apayang, ditlolo, dipilisi, tee le dijo tsa leruo 

O tlhalositse gore mo bekeng tse nne go ya kwa go tse thataro, matlhare a Safflower a ka dirisiwa jaaka morogo, medi e ka omisiwa ebo e silwa go dira molemo fa dithunya tsa teng di thusa go laola malwetse a tshwanang le jwa sukiri, madi a matona, a amanang le pelo le go thuba bothole mo mading a mmele.

Prof. Emongor a re go botlhokwa go inaakanya le temo ya Safflower ka gore ke motswedi wa go dira dikgwebo ka go farologana tse di ka tokafatsang itsholelo ya malwapa. O kaile fa ekere ele nngwe ya temo ya Safflower e ntsha thobo ya ditone tse nne tsa peo e ka dirang dipoelo tsa P1.2 million.

O supile fa go le botlhokwa gore balemi ba ikopanye ka gantsi go rekisa kwa ntle ga lefatshe go batla selekanyo se se kwa godimo sa dithoto. A re mo bogompienong lefatshe la Amerika le batla go rekisitswa ole ya safflower ka US$30 litara ka jalo go tlama balemi gore ba ikopanye go fitlhelela selekanyo se se batlegang.

Fa a tlaleletsa mafoko a ga Prof Emorgor, Rre Bamphitlhi Tiroesele, le ene a tswa kwa BUAN a re mahura a safflower a na le tatso ee rileng, lenko le le boleng, dikotla gape boleng jwa yone bo tshwana le jwa mahura a motlhware (olive oil)

Rre Tiroesele a re mahura a Safflower ga a gatsele, a ka dirisiwa go apaya, go nowa, go fokotsa mmele gape a siametse pelo. A re karolo nngwe le nngwe ya Safflower e mosola, a tlatsa ka gore moroko o o salang fa go tlhotlhiwa mahura wa jewa.

Rre Tiroesele a re o ka dirisiwa jaaka sejo sa go fitlhola, a tlatsa ka gore gape o na le menontshane e e kwa godimo fa o dirisiwa jaaka sejo sa diphologolo. A re morago ga go photlha, letlhaka la safflower le ka dirisiwa jaaka sejo sa diphologolo. 

“Go ka se nne le lehuma fa re ka fetola megopolo ya rona,” ga tlhalosa Rre Tiroesele.

Mogolwane wa ofisi ya temothuo mo kgaolong ya Kweneng, Mme Motlakatlala Thukwi o tlhalositse fa maikaelelo magolo e le go tsibosa balemi ka temo ya Safflower, go rotloetsa balemi go dira temo e le kgwebo le go tsaa malebela mo mo baleming ba bangwe. A re balemi ba tshwanetse go itse metlhale ya go somarela thobo, gore ba kgone go nna le peo e tla dirisiwang mo pakeng ya temo e latelang.

Molemi wa Mahetlwe gape e le mogwebi wa tse di dirilweng ka Safflower, Rre James Taunyane o ne a dirisa letsatsi le go supegetsa balemi ba bangwe tiriso ya Safflower ka go farologana. Rre Taunyane o ne ruta balemi ba Mahetlwe go tlhotlha mahura go tswa mo peong ya Safflower le go ba supegetsa tse a di dirang ka Safflower. 

O tlhalositse gore tse a di dirang ka Safflower di tlhomamisitswe boleng ke lephata la dipatlisiso la National Agricultural Research and Development Institute le go tlhomamisa gore di ka dirisiwa ke setshaba. Rre Taunyane o kopile balemi go tshwaragana gore ba kgone go gola. BOPA