20 Mar 2016

Lefatshe la  Botswana le na le mmino wa setso mme o farologana ka merafe.

Mmino  wa  Tsutsube o tlholega  kwa kgaolong  ya Kgalagadi,Phathisi  yone  e tlholega  kwa  Kweneng   le  Setapa  kwa ga  Ngwaketse,Hosana  kwa  Bokalaka,Diware  kwa  kgaolong   ya Bokone  Bophirima,Sebirwa  kwa  Bobirwa  le Polka e e tlholegang kwa  Kgalagadi e e simolotseng  go tuma  e bile  go supa  fa  e tlaa  nna  mmamoratwa  mo  lefatsheng  leno.

Mebino  e  tshwana   le   Sebirwa, Diware, Hosana  le  Polka    ga    e a      anama  thata   le  lefatshe  leno   jaaka  mmino  wa  Setapa,Tsutsube le Phathisi  e yone  e  setseng  e  binwa  ke  merafe  yotlhe  mo  Botswana.

Re  tlare  ke  dipitse   ke   setlhopha  sa  mmino  wa  Sebirwa  se se tlholegang  mo  Bobonong. 

Setlhopha  se, se itlamile  go  netefatsa   seane  se se  reng  Re  tlare ke  dipitse  re  bona  ka mebala   ka  go  batla  go  bona Babirwa  ba lemogwa fa e le Babirwa  ka  ngwao  ya  bone.

 Se  bopilwe  ka  ngwaga  wa  2002  e bile  se na le  maloko  a le  lesome le  botlhano.

Re  tla re ke  dipitse  e  setse  e kile ya lalediwa  go diragatsa  kwa   lefatsheng   la  China, Swaziland, Zimbabwe  le  South  Africa.

Re  tla re  ke  Dipitse  e  eteletswe  pele  ke  Rre  Godfrey  Maake, yo  gape  e leng  modulasetilo  wa  lekgotla  la  Ngwao   Loshalaba  le le  okametseng   ditlhopha   tsa  mmino  wa  Setso  mo  Botswana.

 Setlhopha   se, sa re se   ikaelela   go  anamisa    mmino  wa   Sebirwa   le  lefatshe    leno  ka   bophara   gore  o   itsege   jaaka    mmino  wa  Phathisi, Tsutsube  le  Setapa    e e  kgonneng   go   anamela   kwa   merafeng    yotlhe   ya   lefatshe   leno.

Rre  Godfrey   Maake   o  tlhalositse   fa   mmino  wa  Sebirwa  o  gomagomediwa   ke  go   nyelela  fa  o ka  se  salwe  morago  go  bona  gore  o  ka  tsosolosiwa  jang.

Rre  Maake   a re   setlhopha   sa  gagwe  se kile  sa bo  se   bina  mmino   wa  Tsutsube,Phathisi   le  Setapa   mme    ba  ile  ba  tsaya   tshwetso   ya go   tlogela   mebino  e, mme  ba  itebaganya   le  mmino  wa morafe  wa  bone  wa  Sebirwa   ka  maikaelelo  a go  thibela   mmino  o go nyelela.

A re, e sale  dikgaisano  tsa  malatsi  a ga  Tautona  tse di  rotloetsang  ngwao le bodiragatsi  tse di tshwarwang  ngwaga  le  ngwaga  di   simologa, setlhopha   sa  gagwe  se  tseneletse  dikgaisano  tse  morago  ga gore  mmino  wa  Sebirwa  o  akarediwe  mo  dikgaisanong tse.

O   tlhomamisitse  fa setlhopha  se, se  phadisana  le tse  dingwe  mo mminong  o  e bile  se aga se gapa  maemo  a ntlha  ngwaga  le ngwaga.

Rre  Maake  o  boletse  fa  mmino  wa  Sebirwa   o  tshwanetse   go  anamisediwa   kwa  dikgaolong   tse   dingwe   tsa  lefatshe   leno  gore  merafe  e mengwe  e  kgone  go o ithuta  mme  le bone  ba  simolole  go o  bina  fela  jaaka  mebino e mengwe  e e  tlholegang   kwa  Ngwaketse, Kweneng  le  Kgalagadi   e  kgonneng   go  anama   le   lefatshe  leno  mo  e  setseng   e  binwa ke   merafe   yotlhe  ya   lefatshe  leno ka  bophara.

A re  Babirwa  ka  kakaretso   ba  tshwanetse   go ema  mmino   wa   bone   nokeng  gore  o  seka  wa   nyelela. 

O  kgothaditse  banana   ba  kgaolwana   ya  Bobirwa   go  inaakanya  le  ditlhopha  tsa  mmino   wa  Sebirwa   gore  ba  kgone  go  ithuta   mmino  o.

 A re  setlhopha   sa  gagwe   se  dira  bojotlhe   go bona   gore   mmino  o, o  anamela   kwa   dikgaolong   tse  dingwe   tsa  lefatshe  leno ka go ithaopela  go   ruta   mongwe   le   mongwe  yo o   eletsang   go  ithuta   mmino  o ntleng le dituelo.

Rre Maake  o  kgothaditse    ditlhopha    tse  dingwe  tsa   mmino  wa  Sebirwa   ebong,  Sebada, Sekgobokgobo, Retekgeng, Mpha Mpha  tsa  kgaolo   e  go tswelela  ba  tshegeditse   mmino  o,  go dira  gore  o  tswelele  o le  teng  mme   ba o   fetisetse   kwa  dikokomaneng    tsa  Babirwa   tse di  tlaa   salang   di   tshegeditse   mmino  o mo metseng  ya  kgaolo  e. Mongwe   wa   bagolo  ba  kgaolo  ya  Bobirwa,  Mme   Lorato   Olebogeng  o   tlhalositse  gore o eletsa fa  mmino  wa   Sebirwa   o ka  somarelwa  le  go   anamisediwa  kwa  dikgaolong  tse  dingwe  gore   o   kgone go    anama  fela  jaaka  mebino  e mengwe  ya  setso  e e  tumileng   ya   lefatshe  leno.

Mme   Olebogeng   a re,  Babirwa    ba  tshwanetse   go  itoma  molomo  wa  tlase   go  somarela   mmino  o,   ka  merafe   e  mengwe   e   tsweletse sentle  ka   go   somarela  mmino  wa   setso  sa  bone, ka e bile  mmino  le  kapari  di  tlhalosa   letso  la  motho  botoka. Bokhutlo