20 Mar 2014

E re ka ngwao e gomagomediwa ke go nyelela, go mo magetleng a setshaba gore se ikitse le gone go ipela ka se ba leng sone.

Seo se builwe ke Kgosi kgolo ya Barolong, Kgosi Lotlamoreng II kwa moletlong wa go ipelela ngwao le ditso tsa Kgalagadi kwa Khuis mo kgaolong potlana ya Tsabong bosheng.

Kgosi Lotlamoreng II  o kgothaditse morafe wa Kgalagadi go sireletsa ngwao le ditso tsa bone a tlhalosa fa e le dingwe tse di tlotlomatsang morafe le gone go o fa seriti. A re, ngwao e kopanya morafe, a kaya fa tshwaragano eo ele molemo go ka tlodisa morafe dinoka le melatswana.

O tsweletse a re, ngwao e rotloetsa tlotlo, tirisano mmogo le lorato ka di le botlhokwa go bopa tshaba e e ipelafatsang ka boleng jwa yone. A re ,“Ngwao e re fa boleng, kana go monate jang go ipela ka se sa gago o sa okaoke.”

Fa a ama setlhogo sa letsatsi, ‘Ngwao ya rona re ipelafatsa ka yone’, Kgosi Lotlaamoreng II a re,  bokao jwa sone bo maleba, a tswelela ka gore ngwao e tshwanetse go itumedisa beng ba yone, e seng go ba tlhabisa ditlhong.

O gakolotse fa go itlhabelwa ke ditlhong go bolaya seriti e bile go nyenyafatsa setshaba, a re seo se supa fa motho a sa ikitse gore o tswa kae e bile o ya kae.

A re mokgwa wa go sia le dingwao tsa mafatshe a sele, ke sesupo sa gore tshaba e a bo e sa ikitse e bile e inyenyefatsa. A re letsatsi le tshwana le leo, le sedimosa serodumo sa ngwao ya tshaba ya rona re le Batswana.

Kgosi Lotlaamoreng II a re, e re ka ngwao e supa ka fa morafe o tshelang ka teng, ke maikarabelo a mongwe le mongwe go somarela le go tlotlomatsa boleng jwa gagwe.

O tladitse ka gore kgosi ke  kgosi ka batho, mme seo se gwetlha magosi go bereka le morafe go tsosolosa ngwao ka e tsweletse ka go nyelela ka monokela.

Mokwaledi wa makgotla a Setswana mo Kgalagadi, Mme Motlhatswi  Pule o tlhalosise fa botsamaisi jwa morafe wa Kgalagadi Borwa bo itlamile go godisa serodumo le gone go rotloetsa tshomarelo ngwao.

A re letsatsi la moletlo wa go ipelela ditso le ngwao ke  nngwe tsela ya go tlotlomatsa boleng jwa morafe. Mme Pule a re, merafe e e fitlhelwang mo Kgalagadi Borwa ke  ya  Batlharo, Batlhaping, Barolong, Bakgothu, Bangologa, Basarwa  Baherero, Bakhalate mme ba farologana ka fa ba tshelang ka teng.

A re ntswa go le jalo, tirisano mmogo le tlotlo di ka thusa go somarela ditso tsa merafe e.
Letsatsi le ne la natefisiwa ka  mebino e akaretsa polka, setapa, borankana, dikhwaere gammogo le  dijo tsa setswana, kapari, diteme , metshameko, disupiwa tsa merafe ya Kgalagadi Borwa ka go farologana ga tsone, selo se Mme Pule a reng se ka thusa go tlotlomatsa ngwao le gone go ipelafatsa ka yone.

Fa a tswa la gagwe mogolwane go tswa mo lephateng la botaki le ngwao mo Tsabong  Mme Malebogo Mosala o kaile fa lephata la banana, metshameko le ngwao le tsweletse ka go rotloetsa tsosoloso le tshomarela ya ngwao ya Setswana. A re ka jalo, moletlo o tshwana le wa go ipelela ditso le ngwao o wela mo palong ya mananeo a a rotloediwang ka madi.

A re ,“E re ka banana e le bone bagogi ba kamoso ba tshwanetse go itsetsepela ka ngwao gonne ke letlotlo la sennela ruri,”   Mma Mosala o tsweletse ka go tlhalosa fa botaki, bodiragatsi le ngwao ele diyathoteng di bapile. A re botaki le bodiragatsi di botlhokwa ka di anamisa molaetsa motlhofo e bile di fa banana sebaka sa go ithuta ka ngwao.

O rotloeditse  bagolo go ruta bana ka ditso tsa bone, a re seo se ka ba fa tshiamelo ya go fetisetsa thuto eo kwa pele. A re go tlhaela lesedi ka se o leng sone go diga seriti e bile go thuba setshaba.

O tladitse  ka gore banana ba inaakanye le mananeo a puso a a lekang go somarela le go godisa ngwao ya Setswana. O gakolotse fa ngwao e ilela boitshwaro jo bo duleng mo tseleng ka jalo e ka ba fetola  batho ba ba eletsegang mo setshabeng. Bokhutlo