30 Mar 2014

Mothusa mookamedi wa sepodisi sa Botswana, Mme Oabitse Rankwaila o supile matshwenyego ka dipalo tse di golelang pele tsa go tsenya metsoko e e  seng  ka fa molaong mo lefatsheng leno.

Fa a bua kwa toropong ya  Francistown mo thuto- puisanong  ya go tsenya motsoko e se ka fa molaong mo lefatsheng leno, Mme Rankwaila  a re ,le fa ntswa mathata a lebane lefatshe leno ka bophara, toropo ya Francistown ke lengwe la mafelo a a amiwang  thata ke kgang e.

A re ka 2012, go begilwe dikgetse di le masome a mararo le bongwe  tsa  mofuta o mme ngwaga o o fetileng di ne tsa oketsega tsa nna masome a mararo le boroba-bongwe . O tsweletse a re,  go oketsega ka  bofera bobedi  go lebega ele palo e nnye, mme ke palo e tona fa go lebilwe  boleng  jwa metsoko eo.

Le fa go ntse jalo, Mme  Rankwaila a re, dikgetse tsa dithoto tse dingwe tse di utswang  jaaka mekgabisa  e e rwalwang, dilaptop le thelebishine tsa plasma tse di ntshiwang e se ka fa molaong  mo lefatsheng leno, le tsone  di a tshwenya.

A re, bakgweetsi  ba  dikoloi tsa megobagoba le ditaxi, ke bone ba  tsenyang dithoto e se ka fa molaong  mme a ba kopa go tlogela go dira jalo. O ba gakolotse gore,ga se fela gore ga go ka fa molaong go pega dithoto tseo go di ntsha mo lefatsheng  leno,mme go kotsi  mo matshelong a bone ka mo dinakong tse dintsi ba di ntsha bosigo.

O supile matshwenyego ka dikoloi tse fa gongwe o fitlhelang di pegile morwalo o montsi go feta o di o letlelelwang, segolo jang kwa melelwaneng, a re se, se direla ba ba laolang mesepele bothata fa ba leka go phuruphutsha  dikoloi  ka jalo ba bo ba bone sebaka sa go tsenya dithoto e se ka fa molaong.

Mmereki  mongwe wa Botswana Unified Revenue Service Mme Catherine Lephojane a re,  ka ngwaga wa 2013/14 wa madi , go begilwe dikgetse  di le  makgolo a mabedi le bosupa  tsa go tlhoka go supa  dithoto kwa  molelwaneng  mo Francistown.

A re, mo dithotong tse di neng di tsenngwa e se ka fa molaong , motsoko ke one o neng o di goga kwa pele , o latelwa ke ditlolo tsa sefatlhego le diaparo tse di kileng tsa aparwa. A re, metsoko e tsenngwang mo lefatsheng  leno mo mafelong a a sa letlelelweng  gantsi e e akaretsa  remmington gold,kingsgate, kingdom, everest le pacific storm, fa ditlolo ele diproson.

O tsweletse a re,  go tsenya dithoto e se ka fa molaong,  go dira gore batho ba le bannye fela  e nne bone ba akolang go tswa mo dithotong tseo ,tse di ka bong di solegetse setshaba  ka kakaretso mosola ka lekgetho .

A re, dithoto jaaka diaparo tsa ka fa teng tse di kileng tsa dirisiwa, di ka tsisa malwetse ka gonne  ga  go itsiwe kwa di tswang teng e bile ga go itsiwe  fa di supilwe di siame  pele fa di  ya kwa setshabeng.

Rre Kebaabetswe Keatlholetswe wa lephata la dipagamo,ditlhaeletsano le pabalesego  o supile matshwenyego ka  batho ba  ba hirisetsang ba bangwe diteseletso   tsa go pega setshaba, a re, se ,ke selo modiro mo  toropong ya Francistown.

A re bangwe ba  dirisa dipalamo tsa bone jaaka  dipalamo tse di rwalang  bana ba sekolo mme ba tshotse tetla ya go pega  setshaba ,fa  bangwe ba  bereka fela  fa kgwedi e fedile le ka malatsi a boitapoloso. 

A re, go sa saleng morago molao wa teseletso, go ka dira gore e tsewe  mo go mong wa yone.

Rre Patrick Makoba wa Narcotic, Fauna and Flora a re, tiriso ya ditagi ke selo modiro mo baneng ba dikolo tse di potlana mme o ipotsa gore bokamoso jwa lefatshe le ke jo bo ntseng jang.  

A re, bakgweetsi  ba ditaxi le dipalamo tsa setshaba  ke bone ba rwalang  ditagi le dithoto tse dingwe tse di seng ka fa molaong.

Mothusa ratoropo Mme Joyce Ndove o supile banni ka monwana  go bo ba  reka dithoto tse di tseneng e se ka fa molaong le go tlhoka go bega badira molato. Bokhutlo